RSS
 

در مورد ارث زن

۱۵ آبان
در مورد ارث زن توضیح دهید؟ قوانین ارث در قانون مدنی را توضیح دهید؟ قوانین ارث در دوران جدید را توضیح دهید؟ قانون ارث در غرب و در اسلام را توضیح دهید؟
پاسخ: اصل برخورداری زن از ارث از مسلمات قوانین اسلام است و اسلام در زمانی این اصل را اعلام نمودکه نه تنها در محیط عرب جاهلی , بلکه حتی در جوامع متمدن آن روزگار نیز نه تنها زنان از ارث محروم بودند, بلکه خودشان شی ئ و مال محسوب شده و به عنوان بخشی از میراث , به وراث منتقل می شدند. در اصل بهره مندی از ارث , اسلام , زنان را همچون مردان قرار داده و حتی در مقام تعیین سهام ارث سهم او را پایه قرار داده و فرموده است ((للذکر مثل حظ الانثیین )) و با بیان این قاعده غالبی – و نه عمومی – سهم مرد را دوبرابر سهم زن به عنوان سهم پایه قرار داده است نه آن که سهم زن را نصف سهم مرد اعلام کند این اختلاف در سهم علی رغم آن اشتراک در اصل خود پرسش برانگیز است . توجه به نکات ذیل روشنگر فلسفه این اختلاف و پاسخ به پرسش های مربوطه است . اولاا: این اختلاف در تسهیم و تخصیص , هرگز جنبه ارزشی نداشته و دوبرابر بودن سهم الارث مرد نسبت به زن هرگز به معنای ارزش مضاعف مردان نیست . ثانیا: مبنای این تقسیم و تسهیم , لزوم رعایت تناسب و تعادل حقوق هر کس با وظایف او است . توجه به این نکته توهم ظالمانه و تبعیض آمیز بودن این تسهیم را از بین می برد. اگر مسائله ارث به عنوان بخشی از حقوق خانواده در کنار سایر اجزای این نظام حقوقی قرار گیرد و مجموعه نظام حقوق خانواده به عنوان جزئی از نظام حقوقی اسلام مورد مطالعه و دقت واقع شود و حقوق و تکالیف مختلف زنان و مردان در صحنه خانواده و اجتماع به خصوص از بعد اقتصادی با هم مقایسه شود به خوبی روشن می شود که در این تسهیم نه تنها به زن ظلم نشده است , بلکه عملاا او بهره بیشتری از مرد خواهد داشت , زن از مزیت اقتصادی مهریه و نفقه برخوردار است و هیچ تکلیفی جز تمکین ندارد, اما مرد افزون بر آن که ملزم به پرداخت مهریه و نفقه زن است , ملزم به تائمین سایر مخارج زندگی نیز بوده و حتی در صورت درخواست زن موظف به پرداخت اجرت شیردهی حضانت , انجام کارهای خانه و امثال آن نیز هست . همچنان که در برخی موارد, پرداخت دیه مقتول منحصرا بر عهده مرد قرار می گیرد و دوبرابر بودن سهم الارث مرد, یکی از راه هایی است که او بهتر بتواندبه انجام وظایف مادی و اقتصادی اش اقدام کند. ثالثا: هر چند ظاهر این تسهیم , برخورداری مضاعف مرد از ارث و مزایای اقتصادی است ولی واقعیت چنین نیست , زیرا اگر چه نتیجه این تقسیم آن است که در مرحله ((تملک )) مرد دو برابر بیش از زن مالک می شود ولی در مرحله ((مصرف و اختصاص )) تقریبا زن بیش از مرد بهره می برد زیرا زن سهم و دارایی خود را برای خود نگه می دارد و هیچ الزامی برای خرج کردن آن ندارد. اما سهم مرد عملاا و غالبا در جریان انفاق و تائمین هزینه به خانواده اش که به طور تقریبی نیمی از آن را زنان تشکیل می دهند باز می گردد. رابعا: این که غالبا و نوعا مرد بیش از زن می تواند از سرمایه خویش در گردش اقتصادی جامعه استفاده کند و به این وسیله از رکود اقتصادی جامعه پیش گیری می شود. خامسا: دو برابر بودن سهم مرد از ارث یک قاعده عمومی نیست زیرا نه تنها در برخی از موارد زنان برابر مردان ارث می برند – مثلاا پدر و مادر میت , در صورتی که میت فرزند داشته باشد برابر ارث می برند – بلکه گاهی با تفاوت زیاد بیش از مردان از ارث بهره مند می شوند – مثلاوارثانی زنی پدر؛مادر وشوهراوست. دراین فرض ارث زن یک سوم ،دوبرابر ارث مرد (یک ششم) است.
مسأله ارث و دیه زن در نظام حقوقى اسلام جزئى از کل است و نگاه به آن به صورت گسسته و بى‏ارتباط با دیگر اجزاى این مجموعه راهزن اندیشه و موجب برداشت‏هاى ناصواب مى‏شود، بنابراین نمى‏توان این احکام را جدا از مجموعه نظام خانواده در اسلام مورد توجه قرار داد. همان گونه که بیان شد دیه و ارث زن در همه موارد کمتر از مرد نیست،؛ بلکه در مواردى کاملاً یکسان و در مواردى ارث زن بیش از مرد است، از جمله: ۱٫ دیه زن در کمتر از ثلث با مرد برابر است. ۲٫ میراث پدر و مادر یا بستگان مادرى، بین زن و مرد یکسان است. هم‏چنین در کلاله امى طرف مادرى برطرف پدرى مقدم مى‏شود و اگر زن نسبت به میت نزدیکتر از مرد باشد، چیزى به مرد نمى‏رسد. ۳٫ اگر در مواردى ارث و دیه زن کمتر از مرد مى‏باشد، این مسأله مبتنى بر مصالحى در نظام خانوادگى و روابط زن و مرد مى‏باشد و در مقابل نه تنها به نیکوترین وجهى جبران شده است،؛ بلکه اساساً حقوق زن در چنین نظامى بسیار بیش از مرد و فراتر از چیزى است که در «فمنیسم» غربى وجود دارد. توضیح اینکه: الف. اسلام در شرایطى به زن حق ارث بردن داد که به کلى زن از این حق محروم بود و نه تنها از مرد ارث نمى‏برد،؛ بلکه خود همچون کالایى به ارث برده مى‏شد. ب. اسلام به زن استقلال اقتصادى داد و او را در تصرف دارایى خود استقلال بخشید. ج. علاوه بر استقلال اقتصادى، اسلام در هیچ شرایطى زن را موظف به تأمین نیازمندى‏هاى خود و خانواده قرار نداده است. بنابراین دارایى‏هاى خود را در هر راه مشروعى مى‏تواند صرف کند و در عین حال براى رفع نیازمندى‏هاى خود تأمین جداگانه دارد؛ یعنى، نفقه او در هر حال بر عهده مرد است و اگر خودش نیز درآمد اقتصادى داشته باشد مالک شخصى آن درآمدها است و موظف نیست که آنها را در جهت نیازمندى‏هاى خانواده و یا حتى نیازمندى‏هاى خود صرف کند، لیکن مرد در هر حال موظف است که نیازهاى زن را تأمین نماید، بنابراین شرایط جدید زندگى با احکام اسلام هیچ تعارضى ندارد. ه. اسلام دو حق اقتصادى براى زن بر عهده مرد قرار داده است: ۱٫ مهریه؛ که افزون بر اصل مهریه، حق تعیین میزان آن نیز به دست خود زن مى‏باشد. ۲٫ نفقه؛ نفقه و تأمین مالى نیازمندى‏هاى زن در زندگى نیز بر عهده مرد است.
قانون مدنی نیزبراساس فقه امامیه ونظریه مشهور علما مساله ارث را مقرر کرده است. اما در کشورهاى غربى و داراى نگرش فمینیستى که در تبلیغات پرهیاهوى جهانى خود را بزرگترین حامیان حقوق زن قلمداد مى‏کنند، چه مى‏گذرد؟ در آنجا: اولاً. چیزى به نام حق نفقه وجود ندارد و زن نیز مجبور است براى تأمین معاش خود به تلاش و فعالیت بپردازد. در حالى که در حقوق اسلامى زن اگر کارى هم بکند، درآمد بالایى نیز کسب کند دارایى‏اش براى خودش محفوظ است و تأمین نیازمندى‏هاى او بر عهده مرد است. ثانیاً. در جهان غرب شخص مى‏تواند با وصیت خود، شخص واحدى را وارث تمام دارایى خود بگرداند و اندکى از آن را به زن ندهد. شگفت اینجا است که در موارد متعددى دیده شده است که ثروتمندان بزرگى تمام دارایى خود را طبق وصیت براى گربه یا سگ خود به ارث نهاده‏اند و تمام اعضاى خانواده را از آن محروم ساخته‏اند! در حالى که در حقوق اسلامى میراث میت براساس حکم معین الهى تقسیم و توزیع مى‏شود و کسى نمى‏تواند زن و فرزند را از حقوق خود محروم سازد. بنابراین اگر مشاهده مى‏شود که در مواردى در حقوق اسلامى دیه و یا میراث زن نصف مرد مى‏باشد ازاین‏رو است که مرد باید دارایى خود را براى زن به مصرف برساند، در حالى که چنین وظیفه‏اى براى زن مقرر نشده است. علامه طباطبایى در تفسیر گرانسنگ «المیزان» مى‏نویسد: «نتیجه این گونه تقسیم ارث بین مرد و زن آن است که در مرحله «تملک»، مرد دو برابر زن، مالک مى‏شود. ولى در مرحله «مصرف»، همیشه زن دو برابر مرد بهره مى‏برد. زیرا زن، سهم و دارایى خود را براى خود نگه مى‏دارد ولى مرد باید نفقه زن را نیز بپردازد و در واقع نیمى از دارایى خود را صرف زن مى‏کند». V}المیزان فى تفسیر القرآن، ج ۴، ص ۲۱۵٫{V
قانون ارث درغرب
درحقوق اروپای بنابراصل هم خونی هرکس ازنظرخون به مرده نزدیک تراست به تنهای ارث می برد ودیگران راازارث محروم می سازد.درقانون سابق فرانسه درنقاطی که تحت تاثیر قوانین رومی بودند به زن خق میدادند که ازمنافع دارایی شوهرمرده استفاده کند ولی درقسمتهای ژرمنی مطلقا برای زن حقی قایل نبودند.قانون مدنی ناپلون زنرادرشمار وراث قرا ر داد ولی درجای که هیچ یک از چهار طبقه ورثه نسبی تادوازدهمین درجه وجود نداشته باشد. بتا براین کمتر اتفاق مى افتد که زن از دارایی شوهرش ارث ببرد. قانون مورخ ۹/مارس /۱۸۹۱ میراث ثابتی برای زن پیش بینی کردند که درهر صورت ازمیراث شوهر محروم نگردند.(حقوق زن در اسلامواروپا چاپ ۱۳۷۵صص ۲۴۲و۲۵۶٫)
۱مشخصات(۱
برچسب ها: ارث زن    قوانین ارث    
 
بدون ديدگاه

نوشته شده در دسته دسته‌بندی نشده

 

Tags: ,

ارسال دیدگاه

برای ارسال دیدگاهتان باید وارد شوید.